Introfoto concertfotografie

Tips bij concertfotografie


Concertfotografie is één van de meest uitdagende vormen van fotografie. Eigenlijk zit alles er wel in; technisch is het uitdagend omdat het licht vaak wisselt en dat licht is er vaak ook niet genoeg. Creatief gezien is het een uitdaging om het gevoel van de muziek over te brengen in het beeld. Niet de makkelijkste dingen allemaal.


In dit artikel behandel ik niet alleen de technische aspecten van het fotograferen van een optreden maar ik geef je ook een aantal handige tips waarmee je een divers overzicht van een optreden kunt vastleggen.

Download dit document in PDF

Inhoudsopgave

Apparatuur
instellingen
Licht
Positie


Ga er als eerste bij concertfotografie vanuit dat je nergens de controle over hebt op twee dingen na; je standpunt en de bediening van je camera. Al het andere kun je vergeten. Jij kunt niet bepalen wat de artiest moet doen. Je hebt ook geen controle over het licht. Je bent volledig afhankelijk van je eigen kunnen. En dat maakt het juist zo lastig.

Daarmee komt de drempel voor een goede concertfoto ook redelijk hoog te liggen. Het is echt niet makkelijk en het vergt de nodige tijd om het een beetje onder de knie te krijgen. Het is echt een kwestie van oefenen en van doen. Veel foto's maken en door blijven zetten.

Apparatuur

Je camera en objectieven zijn je belangrijkste stukken gereedschap. Jij moet de vertaalslag maken van wat er op het podium gebeurd naar een foto. Dat doe je door zelf te kijken natuurlijk maar uiteindelijk moet de camera die vertaalslag maken.

Een camera die fatsoenlijk om kan gaan met hoge iso-waarden is wel een must. Het licht bij concerten is vaak wel mooi sfeervol maar eigenlijk is het gewoon donker. Je zult met iso 100 of 200 echt niet uit de voeten komen. Iso 1600, 3200 of zelfs nog hoger zijn waardes die je eerder aan zult spreken. Ben daar dus ook niet bang voor.

Moderne camera's zoals de Canon 5D mk III en de Nikon D810 kunnen best aardig overweg met deze waardes. Dan nog zul je zien dat de foto op een hogere iso is gemaakt. Niet van wakker liggen. Als het echt erg is kun je met nabewerking altijd nog een stukje tegen die ruis doen. En is het echt niet te redden dan zou een omzetting naar zwart/wit nog een oplossing kunnen zijn.

Verder zijn er aan de camera eigenlijk niet zoveel voorwaarden. Die hoge iso is echt de belangrijkste. Andere functies, zoals een snellere burstrate, maken het misschien makkelijker maar ze zijn niet noodzakelijk. Sterker nog, ik schiet mijn concerten gewoon foto voor foto en niet in burst. Het laat me geconcentreerder bezig zijn en beter op mijn beeld letten.

Omdat concerten dus meestal in relatief donker zijn worden objectieven wel belangrijk. Je zult waarschijnlijk toch op zoek moeten naar lichtsterke objectieven. Deze hebben twee grote voordelen.

Aan de ene kant is een lichtsterk objectief prettig omdat je zelf nog iets ziet. Zolang je de foto niet maakt zal het diafragma open blijven staan. Hierdoor krijg je het meeste licht in de zoeker binnen. Een objectief op f/2.8 zal meer licht binnen laten dan een objectief op f/5.6. Het scheelt twee stops. Het maakt het voor de camera daardoor makkelijker om te focussen en ook voor jou om dingen te bekijken.

En met een lichtsterk objectief kun je qua sluitertijden ook nog fatsoenlijke waardes halen. Als je bijvoorbeeld een foto maakt met een objectief op de diafragmawaarde f/2.8 en je krijgt een sluitertijd van 1/250, als je gaat rekenen met een diafragma van f/5.6 dan zul je uitkomen op een sluitertijd van 1/60. Wedden dat die rondspringende gitarist dan bewogen is?

Objectieven met een groot diafragma dus. Een opening van f/2.8 is wel het minimum wat je moet hebben. Groter is altijd beter. Denk dan aan bijvoorbeeld f/1.8 of nog groter naar f/1.2.

Het grote nadeel is wel dat dit soort objectieven vaak een aanslag plegen op je portemonee. De EF 70-200 f/2.8 met IS van Canon kost om en nabij de 2000 euro. Best een berg geld. Een schitterend veelzijdig objectief maar wel prijzig. Goedkoper zijn bijvoorbeeld de zoom-objectieven van Tamron of Sigma. Deze hebben ook een 70-200 met diafragma f/2.8 in het assortiment en zijn beduidend goedkoper.

Heb je nog steeds niet zoveel geld over voor een zoom-objectief, kijk dan naar objectieven met een vast brandpunt. Ja, ook hier kun je duizenden euro's aan kwijt zijn. Er zijn echter ook objectieven die misschien net niet top-of-the-line zijn maar wel beduidend goedkoper. Canon heeft een 50mm objectief met een lichtsterkte van f/1.2. Dat ding is reteduur. Daarnaast hebben ze ook een 50mm objectief op f/1.4 en op f/1.8. Die met een diafragma van f/1.4 is nog steeds enkele honderden euro's maar de EF 50mm f/1.8 mk II kost net iets meer dan 100 euro. En dat is misschien nog wel te doen.

Over het algemeen zijn objectieven waarmee je in en uit kunt zoomen wel het prettigst om mee te werken. Een zanger kan van links naar rechts drentelen op het podium en het kan soms knap lastig worden als je niet kunt zoomen.

Instellingen

Waar je je camera op instelt is een kwestie van de manier waarop je fotografeert. De ene fotograaf zweert bij bepaalde instellingen op zijn camera en de andere doet het compleet anders. Zo schiet ik vaak in stand M (alles handmatig) en compenseer ik ter plekke.

Hoewel het ook op de standen met sluitertijdvoorkeuze of diafragmavoorkeuze kan zou ik dat toch niet zo snel doen.
Fotograferen met handmatige instellingen is misschien wel een arbeidsintensieve manier van fotograferen maar ik voorkom dat mijn camera waardes gaat kiezen door veranderend licht in de achtergrond.

Het licht bij concertfotografie veranderd namelijk vaak en dat maakt het voor een camera lastig om te doen wat jij ziet. Als jij een artiest mooie dingen ziet doen en je maakt er foto's van dan zal hij een stuk donkerder worden als er in de achtergrond opeens een lamp gaat schijnen. Dat had jij niet in gedachten toch?

Hoe bepaal je dan de sluitertijd, het diafragma en de iso? Dat is een beetje vogelen. De eerste foto is misschien te donker of te licht maar aan de hand van die foto kan ik wel zien wat ik nog moet compenseren. Om te beginnen is een open diafragma wel een goede basis. Ga in eerste instantie zo laag mogelijk zitten. Bij zoomobjectieven is dat dus f/2.8 en bij vaste brandpunten kan de opening nog groter. Soms is een tandje kleiner net beter. Een objectief kan misschien wel op f/1.8 fotograferen maar als je je diafragma dan instelt op f/2.8 levert dat misschien net iets scherpere resultaten op.

Voorbeeldfoto van concertfotografie

Dan heb je nog twee waardes die je moet bepalen; je sluitertijd en je iso. Allereerst sluitertijd.
Daarmee bepaal je namelijk je bewegingen van je onderwerp. Een sluitertijd waarbij de actie van de artiesten bevroren word is meestal wel prettig. Dit begint zo om en nabij de 1/60. Maak je gebruik van langere brandpunten dan zul je ook wat snellere sluitertijden moten gebruiken.

En vervolgens compenseer je met je iso. Je wilt het zo laag mogelijk hebben maar het kan niet altijd. Concertfotografie is vaak zo'n omgeving waarin het niet kan. Schrik niet als je op iso 1600 of nog hoger uitkomt.

De foto hiernaast is gemaakt met een Nikon D810 en een AF-S 70-200mm f/2.8G ED VR II. De sluitertijd was 1/125, het diafragma f/3.2 en het iso stond ingesteld op 3200.
De foto is gemaakt door ergens in het publiek te gaan staan, de camera omhoog te steken en middels live-view het beeld in de gaten te houden. Gewoon in een kleine zaal bij mij in het dorp.

Licht

Het blijft fotografie, het blijft beeld. Ook al fotografeer je muziek, je moet het hebben van je licht. Je krijgt die muziek niet in de foto. Wel de artiest en de omgeving. De sfeervolle ambiance van het concert moet jij dus vertalen naar je beeld en het licht is daarvoor je gereedschap.

Voorbeeldfoto van sfeervol licht bij concertfotografie

Probeer foto's te maken waarop je het licht iets bij kunt laten dragen aan de foto. Grotere concerten of festivals hebben gewoon professionele mensen het licht laten regelen. Een compleet team is daar dagen mee bezig om dat op te hangen en nog veel langer om het allemaal te verzinnen. Je spreekt dan ook over een echte lichtshow. Deze niet terug laten komen in je foto is zonde. Zonde van de tijd en moeite die dat team van licht-professionals erin heeft gestoken maar voor jou ook een gemiste kans.

Je hebt immers geen geluid op je foto en je moet die wauw-factor dus ergens anders vandaan halen.
Ik probeer altijd in de gaten te houden wanneer ik dus kleur in de achtergrond heb van die verlichting. Soms is dat veel en soms maar heel weinig. Maar ik zoek het wel en probeer er gebruik van te maken.

De foto hiernaast toont een artiest vol in de lampen. De gebruikte camera was een Canon 5D mk II met een EF 70-200 f/2.8 L IS USM. Sluitertijd was 1/250, diafragma f/2.8 en iso 2000. De spots op het podium zorgden ervoor dat de artiest (in dit geval Mike Peters van The Alarm) echt zwom in het licht. En dat maakt deze foto ook meteen zo sfeervol.
Het wit/blauwe spotje wat van achteren op hem gericht is maakt dat ie nog loskomt uit de paars/rode gloed.

Belangrijk punt nog; flits niet. Het is om te beginnen hinderlijk voor de artiest en daarnaast flits je ook over een gedeelte van het podiumlicht heen. Dat maakt de foto er niet sfeervoller op. Soms is het ook gewoon simpelweg verboden, zeker bij grotere festivals.

Positie

Waar ga je eigenlijk staan? Om te beginnen; alles vanuit hetzelfde standpunt is saai. Probeer dus te variëren in je positie. Dat is niet altijd even makkelijk omdat het best druk kan zijn. Probeer dus ook niet al teveel moeite te steken in de beste plek als deze onbereikbaar is. Soms moet je even wachten en soms kun je uren wachten totdat je voor aan het podium kunt staan. In dat eerste geval is het de moeite waard in het tweede niet.

Wanneer je als fotograaf een accreditatie hebt, daarover later meer, kun je vaak meer dan dat je gewoon tussen het publiek staat. Wanneer je tussen het publiek staat en je staat niet vanaf het eerste nummer bij het podium dan kun je dat vaak vergeten. Als er een echte mensenmassa is (ik heb ook concerten gedaan waarbij er misschien 20 man in de zaal staat) dan kom je niet vooraan bij het podium. Probeer dat ook niet. Een zoom-objectief als een 70-200 is echt wel een must als je niet vooraan kunt komen. Maar ook vanaf een afstand kun je leuke sfeervolle foto's maken.

Met accreditatie kun je vaak de eerste drie nummers voor de hekken staan. Je staat dan wel pal aan het podium. Je mag de eerste drie nummers daar dan (meestal) vrij van links naar rechts lopen en hebt dus zo de kans om ongestoord te kunnen fotograferen. Na die drie nummers word je vriendelijke verzocht weer te vertrekken. Maar je hebt wel drie nummers de tijd om alles te maken wat je van dichtbij moet kunnen maken. Het is gewoon doorwerken dan, dat dan weer wel.

Voorbeeldfoto van close-up en overzicht bij concertfotografie

Je kunt met wat meer groothoek je overzichtsfoto's van het podium geven en close-ups maken met een wat langer brandpunt . Hierboven twee voorbeelden van foto's die in beide gevallen voor aan het podium gemaakt zijn. het is de Amerikaanse band Crosby, Stills en Nash. De drie heren zijn al redelijk op leeftijd en rennen niet als jonge honden van links naar rechts. Ze staan, zeker op een groot podium ook wat verder uit elkaar. Zie je hoe belangrijk het licht dan in je foto wordt?

En na verloop van tijd lopen er wel eens twee naar elkaar toe in een gitaarsolo. Dan moet je er klaar voor staan. Een tweede camera met een ander objectief is dan handig. Scheelt je tijd voor het wisselen en stelt je in staat om snel te reageren. Zo'n onderonsje als in de close-up kan makkelijk een halve minuut duren maar kan ook in vijf tellen voorbij zijn.

Voor de statistieken, in beide foto's werd een Canon 5D mk II gebruikt. Links met een EF 17-40 F/4.0 L USM en met een sluitertijd van 1/60 met diafragma f/4.0 en iso 800. De foto rechts met een EF 70-200 f/2.8 L IS USM met respectievelijk een sluitertijd van 1/125, diafragma f/2.8 en eveneens iso 800.

Ik heb het geluk dat ik dus vaak voor aan het podium kan staan. Aan de andere kant; ik kom daar ook om te werken. Natuurlijk is de muziek leuk en mooi om te horen maar ik ben er om te fotograferen. Het is vaak een paar nummers fotograferen en dan weer weg. Of om foto's af te werken of om gewoon naar de volgende klus te rijden. Ik geniet zelden van concerten als ik er kom om te fotograferen. Ik weet vaak nog niet eens welke nummers er gespeeld zijn ook al heb ik van die artiesten een hoop in de platenkast staan. Ik ben gewoon te geconcentreerd bezig met beelden maken.
Wil je meer weten over het aanvragen van accreditatie, of een perskaart zoals dat in de volksmond heet, dan verwijs ik je graag door naar het artikel Hoe kom je aan een perskaart?

Maar als je niet voor aan het podium kunt staan moet je niet bij de pakken neer gaan zitten. In kleine zaaltjes is vaak geen accreditatiebeleid. Natuurlijk komen daar ook niet de grote namen. Maar lig daar niet wakker van!!
Een foto is een foto en een gitarist een gitarist. Een gave foto van een onbekende gitarist in een kleine zaal is beter dan een slechte foto van een grote gitaargod op het podium.

Haal ik tot slot nog even drie foto's aan, met een klein beetje uitleg.

Voorbeeldfoto van concertfotografie

De Eindhovense Sharon Kovacs kenmerkt zich op het podium vaak door haar bontje om haar hoofd. Ook is het vaak donker bij haar optredens. Het past ook bij haar en haar muziek. Het maakt het om te fotograferen niet altijd even makkelijk. Veel tegenlicht en soms flarden recht in de camera. Geduldig wachten is dan het enige tot het moment daar is dat ze je kant uit kijkt en jij af kunt drukken.

Camera: Canon 5D mk II - objectief: EF 70-200 f/2.8 L IS USM
Sluitertijd: 1/200 - diafragma: f/3.2 - iso: 1600


Voorbeeldfoto van concertfotografie

Met showmannen als ZZ Top kun je eigenlijk niet de mist in gaan. Dit soort artiesten weten dat mensen voor de muziek komen maar ook voor de show. Regelmatig staan de heren even bij elkaar en dat geeft gewoon betere foto's. De lichtspots in de achtergrond voegen net dat beetje meer glamour toe dan de bloemenpakken van de heren zelf.

Camera: Canon 5D mk II - objectief: EF 70-200 f/2.8 L IS USM
Sluitertijd: 1/250 - diafragma: f/4.0 - iso: 800


Voorbeeldfoto van concertfotografie

Een foto hoeft niet altijd recht te staan. Soms is scheef beter. Ruben Block van de Belgische formatie Triggerfinger staat alles behalve recht op de foto. Door de camera te draaien komt ie wel rechtovereind. Maar als je naar de microfoonstandaard kijkt weet je wel anders.

Camera: Canon 5D mk II - objectief: EF 70-200 f/2.8 L IS USM
Sluitertijd: 1/250 - diafragma: f/4.0 - iso: 400





Doordrukken en tegenhouden in Photoshop   Terug naar boven   Terug naar de tips   Stof op je sensor


Fotojeroen per mail Fotojeroen op 500px Fotojeroen op Google+ Fotojeroen op Facebook Fotojeroen op 1x Fotojeroen op Youtube